Vì sao tai nghe không dây ngày càng giống máy tính hơn là tai nghe?

Nếu ai đó hỏi một người vào năm 2005 rằng tai nghe dùng để làm gì, câu trả lời có lẽ sẽ rất đơn giản.

Nó phát âm thanh.

Hết.

Một chiếc tai nghe thời đó gần như chỉ là một thiết bị cơ học tương đối đơn giản. Tín hiệu âm thanh đi từ nguồn phát tới màng loa, màng loa rung lên và tạo ra âm thanh mà người dùng nghe được.

Phần lớn giá trị của sản phẩm nằm ở chất lượng loa và độ thoải mái khi đeo.

Nhưng nếu nhìn vào một chiếc tai nghe không dây hiện đại ngày nay, đặc biệt là những mẫu cao cấp, định nghĩa đó bắt đầu trở nên thiếu chính xác.

Một chiếc tai nghe hiện đại không chỉ phát nhạc.

Nó liên tục kết nối không dây với điện thoại.

Nó xử lý tín hiệu âm thanh theo thời gian thực.

Nó theo dõi môi trường xung quanh bằng nhiều micro.

Nó nhận lệnh giọng nói.

Nó cập nhật phần mềm.

Thậm chí trong nhiều trường hợp, nó còn đưa ra quyết định trước cả khi người dùng nhận ra mình cần điều gì.

Ví dụ, khi bạn bước từ văn phòng yên tĩnh ra đường phố đông đúc, nhiều mẫu tai nghe hiện nay có thể tự động thay đổi mức chống ồn. Khi bạn bắt đầu nói chuyện với ai đó, một số sản phẩm sẽ tự giảm âm lượng nhạc và kích hoạt chế độ nghe âm thanh môi trường.

Điều thú vị là tất cả những việc đó diễn ra bên trong một thiết bị nhỏ nằm trên tai.

Nếu chỉ xét về lượng tính toán đang diễn ra mỗi giây, một chiếc tai nghe không dây hiện đại có nhiều điểm chung với máy tính hơn là với những chiếc tai nghe truyền thống cách đây vài thập kỷ.

Đó cũng là lý do các hãng công nghệ ngày nay không còn cạnh tranh chỉ bằng chất lượng âm thanh. Họ cạnh tranh bằng thuật toán, phần mềm, khả năng xử lý tín hiệu và ngày càng nhiều tính năng thông minh.

Âm nhạc vẫn là lý do khiến chúng ta mua tai nghe.

Nhưng có thể âm nhạc không còn là lý do duy nhất khiến chúng ta tiếp tục sử dụng chúng mỗi ngày.

Để hiểu vì sao điều này xảy ra, trước tiên cần nhìn vào một chiếc tai nghe hiện đại và xem bên trong nó thực sự có những gì.

Bên trong một chiếc tai nghe không dây hiện đại thực sự có gì?

Nếu tháo rời một chiếc tai nghe không dây cao cấp ngày nay và đặt toàn bộ linh kiện lên bàn, nhiều người có thể ngạc nhiên vì thứ họ nhìn thấy không còn giống một chiếc tai nghe theo nghĩa truyền thống nữa.

Trong quá khứ, cấu tạo cơ bản của tai nghe khá đơn giản. Thành phần quan trọng nhất là driver, bộ phận chịu trách nhiệm biến tín hiệu điện thành âm thanh. Ngoài ra chỉ còn dây dẫn, vỏ bảo vệ và một vài linh kiện phụ trợ khác.

Ngày nay, driver vẫn tồn tại nhưng chỉ còn là một phần trong toàn bộ hệ thống.

Bên trong một chiếc tai nghe không dây hiện đại thường có bộ xử lý tín hiệu số, chip Bluetooth, bộ nhớ lưu trữ firmware, cảm biến phát hiện đeo tai, nhiều micro, mạch quản lý pin và đôi khi cả những bộ xử lý chuyên dụng dành riêng cho các tác vụ âm thanh.

Điều thú vị là phần lớn các linh kiện này không trực tiếp tạo ra âm nhạc.

Chúng tồn tại để xử lý dữ liệu.

Khi bạn mở hộp tai nghe và kết nối lần đầu với điện thoại, một chuỗi quá trình tính toán đã bắt đầu diễn ra. Tai nghe phải nhận diện thiết bị, duy trì kết nối ổn định, nén hoặc giải mã tín hiệu âm thanh, đồng bộ hai bên tai và quản lý mức tiêu thụ năng lượng để pin có thể hoạt động nhiều giờ liên tục.

Ngay cả một hành động tưởng như đơn giản như tạm dừng nhạc khi tháo tai nghe ra khỏi tai cũng cần tới cảm biến, phần mềm và bộ xử lý để đưa ra quyết định trong thời gian thực.

Nếu bật chống ồn chủ động, lượng công việc còn tăng lên đáng kể. Lúc này các micro liên tục thu âm môi trường xung quanh, bộ xử lý phân tích dữ liệu đó rồi tạo ra tín hiệu âm thanh phù hợp trong thời gian chỉ tính bằng phần nghìn giây.

Điều đáng chú ý là người dùng gần như không nhìn thấy bất kỳ quá trình nào trong số đó. Chúng diễn ra âm thầm phía sau mỗi khi nghe nhạc, nhận cuộc gọi hoặc di chuyển giữa các môi trường khác nhau.

Đó là lý do nếu chỉ nhìn từ bên ngoài, tai nghe không dây hiện đại trông vẫn rất giống một chiếc tai nghe. Nhưng nếu nhìn vào những gì đang diễn ra bên trong, nó bắt đầu giống một thiết bị điện toán thu nhỏ hơn là một chiếc loa gắn trên tai.

Có lẽ thay đổi lớn nhất của ngành âm thanh trong 10 năm qua không phải là âm thanh trở nên hay hơn. Mà là việc tai nghe đã học được cách xử lý ngày càng nhiều dữ liệu trước khi âm thanh tới tai người nghe.

Chống ồn chủ động là lúc tai nghe bắt đầu hành xử giống một chiếc máy tính

Nếu phải chọn một công nghệ đánh dấu bước chuyển mình lớn nhất của tai nghe hiện đại, đó có lẽ không phải Bluetooth mà là chống ồn chủ động, hay ANC.

Lý do không nằm ở việc ANC giúp môi trường yên tĩnh hơn. Điều đáng chú ý hơn là cách nó hoạt động.

Một chiếc tai nghe truyền thống có nhiệm vụ khá đơn giản: nhận tín hiệu âm thanh và phát lại cho người nghe. Nó giống một chiếc loa thu nhỏ được đặt sát tai.

Nhưng khi ANC xuất hiện, tai nghe bắt đầu phải làm nhiều việc hơn thế.

Nó không còn chỉ phát âm thanh. Nó phải liên tục quan sát thế giới bên ngoài.

Để chống lại tiếng ồn, các micro trên tai nghe luôn trong trạng thái lắng nghe môi trường xung quanh. Tiếng động cơ, tiếng điều hòa, tiếng gió hoặc hàng chục loại âm thanh khác được thu nhận liên tục. Sau đó bộ xử lý bên trong phải phân tích dữ liệu này, dự đoán đặc điểm của tiếng ồn và tạo ra phản ứng phù hợp gần như ngay lập tức.

Điều thú vị là toàn bộ quá trình đó không diễn ra một lần rồi kết thúc. Nó diễn ra liên tục trong suốt thời gian người dùng đeo tai nghe.

Hãy thử tưởng tượng một chiếc máy tính phải nhận dữ liệu mới hàng nghìn lần mỗi giây, xử lý chúng và đưa ra phản hồi gần như tức thời. Đó chính là những gì hệ thống ANC hiện đại đang thực hiện.

Đây cũng là lý do các hãng công nghệ ngày càng nhắc nhiều tới thuật toán thay vì chỉ nói về phần cứng.

Hai chiếc tai nghe có thể sử dụng những linh kiện khá giống nhau nhưng cho trải nghiệm chống ồn hoàn toàn khác biệt. Nguyên nhân thường không nằm ở micro hay driver, mà nằm ở cách phần mềm xử lý dữ liệu thu được từ môi trường.

Một số mẫu tai nghe hiện đại thậm chí còn có khả năng tự điều chỉnh mức chống ồn theo hoàn cảnh sử dụng. Khi người dùng bước từ văn phòng ra đường phố hoặc lên tàu điện, hệ thống sẽ thay đổi cách xử lý âm thanh mà không cần thao tác thủ công.

Nếu nhìn theo góc độ đó, ANC không đơn thuần là một tính năng âm thanh. Nó là một hệ thống điện toán thời gian thực được đặt bên trong tai nghe.

Chính từ thời điểm tai nghe bắt đầu quan sát, phân tích và phản ứng với môi trường xung quanh, nó đã không còn là một thiết bị phát nhạc đơn thuần nữa. Nó bắt đầu mang nhiều đặc điểm của một chiếc máy tính thu nhỏ.

Tai nghe hiện đại đang nghe môi trường xung quanh nhiều hơn bạn nghĩ

Nếu cách đây 20 năm ai đó nói rằng một chiếc tai nghe sẽ liên tục lắng nghe môi trường xung quanh ngay cả khi bạn không gọi điện, điều đó có lẽ nghe khá kỳ lạ.

Nhưng đó chính xác là những gì đang diễn ra trên rất nhiều mẫu tai nghe không dây hiện đại.

Điều thú vị là phần lớn người dùng không nhận ra điều này vì mọi thứ diễn ra hoàn toàn tự động.

Khi bật chống ồn chủ động, các micro trên tai nghe không chỉ hoạt động khi bạn nhấn nút kích hoạt. Chúng liên tục thu nhận âm thanh từ môi trường để hệ thống biết điều gì đang xảy ra xung quanh người dùng.

Nếu một chiếc xe tải chạy ngang qua, tai nghe cần nhận biết điều đó.

Nếu bạn bước từ phòng làm việc yên tĩnh ra đường phố đông đúc, tai nghe cần nhận biết điều đó.

Nếu gió bắt đầu thổi mạnh khi bạn đi bộ ngoài trời, tai nghe cũng cần nhận biết điều đó.

Điều này tạo ra một thay đổi rất lớn trong cách thiết bị hoạt động.

Những chiếc tai nghe đời cũ gần như không quan tâm thế giới bên ngoài đang diễn ra điều gì. Chúng chỉ nhận tín hiệu âm thanh từ điện thoại rồi phát lại.

Tai nghe hiện đại thì khác.

Nó liên tục thu thập dữ liệu từ môi trường để quyết định nên phản ứng như thế nào.

Một ví dụ thú vị là chế độ Transparency hoặc Ambient Mode trên nhiều mẫu tai nghe hiện nay. Thay vì cố gắng loại bỏ âm thanh bên ngoài, hệ thống chủ động thu âm môi trường rồi phát ngược trở lại tai người nghe với độ trễ cực thấp.

Về bản chất, người dùng không còn nghe thế giới trực tiếp bằng tai nữa. Họ đang nghe một phiên bản đã được xử lý bởi phần mềm.

Một số mẫu tai nghe thậm chí còn có khả năng nhận biết khi người dùng bắt đầu trò chuyện. Âm lượng nhạc sẽ tự giảm xuống, chống ồn được điều chỉnh lại và âm thanh môi trường được ưu tiên hơn.

Nếu nhìn kỹ, đây là một hành vi khá giống máy tính.

Thiết bị liên tục quan sát, thu thập dữ liệu, phân tích ngữ cảnh rồi đưa ra phản ứng phù hợp mà không cần người dùng yêu cầu.

Điều đáng chú ý là những tính năng này đang dần trở thành tiêu chuẩn thay vì ngoại lệ. Người dùng có thể không để ý, nhưng mỗi năm tai nghe lại hiểu môi trường xung quanh nhiều hơn một chút.

Đó là lý do tai nghe hiện đại không còn đơn thuần là thiết bị phát âm thanh. Nó đang dần trở thành một thiết bị cảm nhận môi trường, nơi âm nhạc chỉ là một trong nhiều nhiệm vụ mà nó phải xử lý mỗi ngày.

Tương lai của tai nghe có thể không còn nằm ở âm thanh

Nếu nhìn lại lịch sử phát triển của tai nghe, phần lớn các cuộc cạnh tranh đều xoay quanh một câu hỏi rất quen thuộc: làm thế nào để âm thanh hay hơn.

Các hãng đầu tư vào driver tốt hơn, giảm méo tiếng, mở rộng dải tần hoặc cải thiện khả năng tái tạo âm nhạc. Trong nhiều thập kỷ, đó gần như là mục tiêu quan trọng nhất của ngành công nghiệp âm thanh.

Nhưng vài năm gần đây, một điều thú vị bắt đầu xuất hiện.

Nhiều tính năng mới trên tai nghe không còn liên quan trực tiếp tới chất lượng âm thanh.

Thay vào đó, chúng tập trung vào việc hiểu người dùng.

Một ví dụ dễ thấy là dịch thuật thời gian thực. Một số hãng công nghệ đã thử nghiệm khả năng nghe một ngôn ngữ và phát lại bản dịch gần như ngay lập tức trong tai người dùng. Về mặt kỹ thuật, đây không còn là nhiệm vụ của một chiếc tai nghe truyền thống. Nó là sự kết hợp giữa nhận dạng giọng nói, xử lý ngôn ngữ và trí tuệ nhân tạo.

Một hướng phát triển khác là trợ lý AI cá nhân.

Trong nhiều năm, người dùng phải chủ động lấy điện thoại ra khỏi túi để tìm kiếm thông tin hoặc thực hiện một tác vụ nào đó. Nhưng với sự phát triển của AI tạo sinh, tai nghe đang dần trở thành thiết bị giao tiếp tự nhiên hơn. Người dùng chỉ cần nói và nhận phản hồi ngay trong tai.

Điều này tạo ra một thay đổi khá lớn.

Trước đây, tai nghe là thiết bị nhận lệnh.

Trong tương lai, nó có thể trở thành thiết bị hỗ trợ ra quyết định.

Hãy tưởng tượng bạn đang đi bộ trong một thành phố xa lạ. Thay vì liên tục nhìn vào màn hình điện thoại, hệ thống có thể hướng dẫn bằng giọng nói theo thời gian thực. Hoặc khi tham gia một cuộc họp, AI có thể tóm tắt nội dung quan trọng và gửi lại sau khi cuộc họp kết thúc.

Điều đáng chú ý là không công nghệ nào trong số này đòi hỏi âm thanh phải hay hơn trước. Chúng đòi hỏi khả năng xử lý dữ liệu tốt hơn trước.

Đó là lý do ngày càng nhiều công ty công nghệ xem tai nghe như một nền tảng điện toán cá nhân thay vì chỉ là thiết bị nghe nhạc.

Nghịch lý thú vị là người dùng vẫn mua tai nghe vì âm nhạc, nhưng các hãng công nghệ lại đang đầu tư rất mạnh vào những thứ không liên quan trực tiếp tới âm nhạc.

Có thể trong tương lai, yếu tố quyết định giá trị của một chiếc tai nghe sẽ không còn là nó phát nhạc hay tới đâu. Mà là nó hiểu người dùng tốt tới mức nào.

Tai nghe đang dần trở thành một thiết bị đeo, giống smartwatch hơn chúng ta nghĩ

Trong nhiều năm, tai nghe được xem là một phụ kiện của điện thoại.

Điện thoại là thiết bị chính.

Tai nghe chỉ là công cụ giúp nghe nhạc hoặc nhận cuộc gọi thuận tiện hơn.

Nhưng nếu nhìn vào cách các hãng công nghệ đang phát triển sản phẩm hiện nay, mối quan hệ đó đang dần thay đổi.

Tai nghe ngày càng hoạt động độc lập hơn.

Nó có bộ xử lý riêng.

Nó có phần mềm riêng.

Nó có các bản cập nhật tính năng riêng.

Và quan trọng hơn, nó ngày càng thu thập và xử lý nhiều dữ liệu liên quan trực tiếp tới người dùng.

Đây chính là con đường mà smartwatch đã đi qua hơn một thập kỷ trước.

Ban đầu, đồng hồ thông minh được xem là một màn hình phụ cho điện thoại. Nó hiển thị thông báo, báo cuộc gọi đến và thực hiện một vài chức năng đơn giản.

Nhưng theo thời gian, smartwatch trở thành một thiết bị hoàn toàn khác. Nó theo dõi sức khỏe, ghi nhận vận động, đo nhịp tim, theo dõi giấc ngủ và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái cá nhân của người dùng.

Tai nghe đang đi theo một hướng tương tự.

Nhiều người vẫn nghĩ mình đang sử dụng một thiết bị để nghe nhạc. Nhưng trên thực tế, tai nghe hiện đại đang dần trở thành điểm tiếp xúc gần nhất giữa công nghệ và cơ thể con người.

Nó nằm trên tai nhiều giờ mỗi ngày.

Nó nghe giọng nói của người dùng.

Nó hiểu môi trường xung quanh.

Nó biết khi nào người dùng đang làm việc, đang đi bộ hoặc đang tham gia một cuộc gọi.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều công ty công nghệ lớn hiện nay xem tai nghe là một trong những nền tảng quan trọng nhất cho các dịch vụ AI cá nhân trong tương lai.

Lý do rất đơn giản.

Không có nhiều thiết bị được đeo sát cơ thể lâu như tai nghe.

Không có nhiều thiết bị vừa có micro, vừa có loa, vừa có khả năng giao tiếp liên tục với người dùng trong suốt cả ngày.

Đó là lý do ngày càng khó xem tai nghe như một phụ kiện đơn thuần.

Giống như smartwatch đã vượt ra khỏi khái niệm đồng hồ, tai nghe cũng đang dần vượt ra khỏi khái niệm thiết bị nghe nhạc.

Có thể trong vài năm tới, chúng ta sẽ không còn mua tai nghe chỉ vì chất lượng âm thanh. Chúng ta sẽ mua nó vì những gì nó có thể làm cho cuộc sống hàng ngày, giống như cách smartwatch đã thay đổi vai trò của chiếc đồng hồ truyền thống.

Điều thú vị nhất là chúng ta mua tai nghe vì âm nhạc, nhưng giữ nó vì những thứ khác

Nếu hỏi một người vì sao họ quyết định mua một chiếc tai nghe mới, câu trả lời thường khá dễ đoán.

Họ muốn nghe nhạc hay hơn.

Đó là lý do tồn tại của tai nghe trong suốt nhiều thập kỷ.

Nhưng nếu hỏi một câu khác sau vài tháng hoặc vài năm sử dụng, câu trả lời thường bắt đầu thay đổi.

Điều gì khiến bạn không muốn quay lại chiếc tai nghe cũ?

Điều thú vị là rất nhiều người không nhắc tới âm thanh đầu tiên.

Họ nhắc tới chống ồn.

Họ nhắc tới việc không còn phải nghe tiếng động cơ trên máy bay.

Họ nhắc tới việc có thể tập trung làm việc trong quán cà phê đông người.

Họ nhắc tới những cuộc gọi rõ ràng hơn.

Họ nhắc tới việc kết nối nhanh hơn, pin lâu hơn hoặc khả năng chuyển đổi giữa nhiều thiết bị gần như tức thì.

Nói cách khác, lý do mua hàng và lý do gắn bó với sản phẩm đôi khi không giống nhau.

Đây là điều đã xảy ra với rất nhiều thiết bị công nghệ thành công.

Người ta mua smartphone vì muốn gọi điện và truy cập internet. Nhưng theo thời gian, những thứ khiến smartphone trở thành vật bất ly thân lại là camera, ứng dụng, bản đồ, thanh toán và hàng chục tính năng khác.

Tai nghe cũng đang trải qua một quá trình tương tự.

Âm nhạc vẫn là cánh cửa đưa người dùng đến với sản phẩm.

Nhưng sau khi đã sử dụng đủ lâu, nhiều người nhận ra giá trị lớn nhất không còn nằm ở một bài hát nghe hay hơn vài phần trăm.

Nó nằm ở những khoảnh khắc hàng ngày trở nên thuận tiện hơn.

Không phải lấy điện thoại ra để trả lời cuộc gọi.

Không phải tăng âm lượng khi bước vào nơi ồn ào.

Không phải tháo tai nghe mỗi khi cần trò chuyện với người khác.

Đó là những thay đổi nhỏ nhưng xuất hiện hàng chục lần mỗi ngày.

Và chính những thay đổi nhỏ lặp đi lặp lại mới là thứ tạo ra cảm giác khác biệt lâu dài.

Đây cũng là lý do các hãng công nghệ ngày càng đầu tư nhiều hơn vào phần mềm, cảm biến, AI và khả năng xử lý ngữ cảnh. Họ hiểu rằng sau một mức độ nhất định, cuộc cạnh tranh không còn nằm ở việc phát nhạc hay hơn bao nhiêu nữa.

Nó nằm ở việc sản phẩm hòa vào cuộc sống tự nhiên tới mức nào.

Có lẽ nghịch lý lớn nhất của tai nghe hiện đại là chúng ta vẫn mua nó vì âm nhạc. Nhưng những lý do khiến chúng ta tiếp tục sử dụng mỗi ngày lại ngày càng ít liên quan tới âm nhạc hơn.

Tai nghe hiện đại không còn là thiết bị phát nhạc đơn thuần nữa

Nếu phải tóm tắt toàn bộ sự thay đổi của ngành tai nghe trong một câu ngắn gọn, tôi sẽ nói thế này:

Tai nghe không dây hiện đại đang trở thành máy tính nhanh hơn là trở thành loa.

Nghe có vẻ hơi cực đoan, nhưng nếu nhìn vào cách các sản phẩm đang phát triển, rất khó để phủ nhận điều đó.

Cách đây vài chục năm, người ta đánh giá tai nghe chủ yếu bằng chất lượng âm thanh. Driver tốt hơn, âm thanh hay hơn, đó gần như là toàn bộ câu chuyện.

Ngày nay, khi xem một buổi ra mắt sản phẩm mới, phần thời lượng dành cho âm thanh đôi khi còn ít hơn phần dành cho phần mềm.

Các hãng nói về chống ồn thích ứng.

Họ nói về AI.

Họ nói về dịch thuật thời gian thực.

Họ nói về khả năng nhận diện môi trường.

Họ nói về việc thiết bị hiểu người dùng hơn.

Điều này không có nghĩa âm thanh không còn quan trọng.

Nó vẫn là nền tảng của mọi chiếc tai nghe.

Nhưng trong thực tế sử dụng hàng ngày, trải nghiệm mà người dùng cảm nhận được ngày càng phụ thuộc vào khả năng xử lý dữ liệu nhiều hơn khả năng phát âm thanh.

Một chiếc tai nghe hiện đại phải biết khi nào cần chống ồn.

Phải biết khi nào nên cho âm thanh môi trường đi vào.

Phải biết khi nào người dùng đang nói chuyện.

Phải biết cách kết nối ổn định với nhiều thiết bị.

Và trong tương lai rất có thể nó còn phải hiểu được ngữ cảnh, thói quen và nhu cầu của người sử dụng tốt hơn hiện nay.

Ở góc độ người dùng, đây là một thay đổi khá thú vị.

Chúng ta vẫn gọi đó là tai nghe.

Nhưng sản phẩm mà chúng ta đang đeo trên tai mỗi ngày đã khác rất xa so với định nghĩa truyền thống của từ này.

Nó không chỉ phát âm thanh.

Nó quan sát.

Nó phân tích.

Nó xử lý.

Và ngày càng chủ động đưa ra phản hồi.

Có lẽ vài năm nữa, khi nhìn lại những chiếc tai nghe hiện tại, chúng ta sẽ thấy đây mới chỉ là giai đoạn khởi đầu của một quá trình chuyển đổi lớn hơn nhiều.

Tai nghe từng là một phụ kiện để nghe nhạc. Nhưng hướng phát triển hiện nay cho thấy nó đang dần trở thành một thiết bị điện toán cá nhân luôn hiện diện bên cạnh người dùng. Và đó có thể là thay đổi quan trọng nhất của ngành âm thanh trong nhiều năm qua.

Bài liên quan:

→ Vì sao ngày càng nhiều người dùng tai nghe chống ồn?

→ Tai nghe chống ồn hoạt động như thế nào?

→ Có nên đeo tai nghe chống ồn nhiều giờ liên tục?

→ Tai nghe đắt tiền có nghe hay hơn thật không?

→ 5 tính năng thực sự đáng tiền trên tai nghe không dây

#TaiNgheKhongDay #BluetoothEarbuds #ANC #AudioTechnology #WearableTech #CongNgheAmThanh #AI #CongNgheDoiSong #SnapSaveVN